Заданне 1
Выпісаць з тэксту словазлучэнні і ахарактарызаваць іх паводле схемы, абазначыць галоўнае слова. Асобна выпісаць 2-3 спалучэнні слоў, якія не з'яўляюцца словазлучэннямі.
Заданне 2
Перакласці тэкст на беларускую мову, падкрэсліць у ім спецыфічна беларускія словазлучэнні.
Падабраць да прыведзеных рускіх словазлучэнняў беларускія адпаведнікі.
Заданне 3
Запісаць тэкст, паставіць прапушчаныя знакі прыпынку. Карыстаючыся ўмоўнымі абазначэннямі, падкрэсліць адасобленыя члены сказа.
Паставіць у сказах знакі прыпынку, падкрэсліць адасобленыя члены сказа і растлумачыць прычыны адасаблення.
Заданне 4
Выпісаць спачатку сказы з пабочнымі, а потым – з устаўнымі канструкцыямі, паставіць прапушчаныя знакі прыпынку. Растлумачыць, чым адрозніваюцца пабочныя канструкцыі ад устаўных.
Заданне 5
Выпісаць з тэксту аднасастаўныя сказы ў той паслядоўнасці, як яны ідуць у тэксце. Вызначыць від аднасастаўнага сказа, падкрэсліць галоўны член сказа і ў дужках запісаць, чым ен выражаны.
Заданне 6
Выпісаць з тэксту спачатку складаназлучаныя сказы, вызначыць сэнсавыя адносіны паміж часткамі і падкрэсліць злучнік, які звязвае іх, потым складаназалежныя сказы.
Заданне 7
Запісаць бяззлучнікавыя складаныя сказы і вызначыць іх разнавіднасць. Назваць, якія адносіны выражаюцца паміж часткамі, растлумачыць пастаноўку знакаў прыпынку.
Заданне 8
Запісаць сказ, паставіць знакі прыпынку. Вызначыць тып складанага сказа і зрабіць яго поўны сінтаксічны разбор.
Заданне 9
Падабраць з мастацкага твора і запісаць на два прыклады з простай, ускоснай і няўласна-простай мовай, падкрэсліць чужую мову.
Складаназлучаныя сказы – гэта сказы, у якіх састаўныя часткі аб'яднаны злучальнымі злучнікамі на аснове спалучальных, супастаўляльных, пералічальна-размеркавальных, а таксама далучальных адносін.
Складаназлучаныя:
Густа і строга зелянела ёлка і сасна, але (супастаўляльныя адносіны, складаназлучаныя часткі) бярозы і асіны, кляны і ліпы так шчодра палалі, гарэлі, зіхацелі пал промнямі сонца, так прыгожа стаялі пад сінім звонкім небам, што (складаназалежныя часткі, падпарадкавальныя злучнікі, сузалежнае падпарадкаванне, аднародныя часткі, даданая выказнікавая частка) здавалася, яшчэ хвіліна-другая – і (складаназлучаная частка, прычынна-выніковыя адносіны,) заўюцца яны ў паветра, паплывуць над зямлёй, як (складаназалежная частка, падпарадкавальны злучнік, сузалежнае падпарадкаванне, дадатковая выказнікавая частка, спосаб дзеяння, параўнанне) залатыя чароўныя хмары.
Холад…., і (складаназлучаная частка, прычынна-выніковыя адносіны) падумалася, што прабег тут… (складаназалежная частка, падпарадкавальны злучнік, сузалежнае падпарадкаванне, даданая выказнікавая частка)
Адзінокія птушыныя галасы…. халодным маўчанні, якое (складаназалежная частка, падпарадкавальны злучнік, даданая дапаўняльная частка) перад прыходам зімы……
Засвішча паўночны вецер…… лісцем асіна, і (спалучальны злучнік, паслядоўнасць) пад лясныя шаты прыйдзе зіма.
Змярцвелы лес….. пякучаму ветру, і (спалучальны злучнік, паслядоўнасць) аднойчы… раптам пасвятлее ўсё.
Ногі правальваліся…. жоўта-буры мох, і (спалучальны злучнік, паслядоўнасць) пад мохам глуха…..
