УВОДЗІНЫ 5
ГЛАВА 1
1.1. Праблема класіфікацыі персанажаў у беларускай прозе 7
1.2. Вучні як чытачы 11
ГЛАВА 2
2.1. Праца па вывучэнні вобраза-персанажа мастацкага твора 20
2.2. Павобразны аналіз пры вывучэнні вобраза-персанажа мастацкага твора 26
ЗАКЛЮЧЭННЕ 35
СПІС ВЫКАРЫСТАНЫХ КРЫНІЦ 37
Уменне цэласна ўспрымаць вобраз-персанаж з’яўляецца адным з кампанентаў мастацкага твора, дадзенае уменне служыць для раскрыцця ідэі. Пад цэласным успрыманнем разумеецца, што чытач ўсведамляе матывы паводзін персанажа, суадносіць паміж сабой учынкі, перажыванні героя, аўтарскае стаўленне да яго. Праз успрыманне чытача ствараецца вобраз-персанаж, да якога ён ставіцца як да жывога чалавека (герой, створаны аўтарам для раскрыцця нейкай мэты).
Такім чынам, праведзенае даследаванне дазволіла зрабіць наступныя агульныя вывады:
1. Разнапланавая характарыстыка паняцця персанажа робяць яго праблемным для класіфікацыі ў беларускай прозе.
2. Кожная узроставая группа школьнікаў мае сваю аснову для паўнацэннага ўспрымання мастацкага твора яго сюжэта, вобразаў-персанажаў, бачання пазіцыі аўтара. Настаўнік павінен улічваць і абапірацца на яе ў практычнай рабоце на ўроку, каб дасягнуць развіваць вучняў як чытачоў і паставіць іх на больш высокі ўзровень эстэтычнага ўспрымання мастацкай літаратуры.
3. Каб дапамгчы вучням лягчэй усвядоміць значэнне вобраза-персанажа і прааналізаваць яго, настаўнік павінен звяртаць увагу вучняў на розныя аспекты з якіх складаецца сам персанаж, такія як матывы паводзін, мова, пачуцці і перажыванні героя, яго аўтарская характарыстыка і ацэнка іншымі персанажамі.
4. Павобразны шлях аналізу мастацкага твора з’яўляецца эфектыўным для цэласнага яго ўспрымання, ужо толькі яго ідэя раскрываецца праз выяўленне цэнтральнага ці некалькіх галоўных персанажаў, якія разглядаюцца ў іх функцыянальным значэнні. Разам з тым вычляненне таго ці іншага героя не з’яўляецца абсалютным, яно не азначае адрыву ад іншых кампанентаў, ад жывой тканіны твора, ад задумы пісьменніка, а робіцца з мэтай дапамагчы вучням асэнсаваць сувязь частак у творы.
1. Бахтин, М. Автор и герой в эстетической деятельности / М. М. Бахтин // Эстетика словесного творчества / М. Бахтин // Сост. С. Г. Бочаров; Текст. подгот. Г. С. Бернштейн и Л. В. Дерюгина; Примеч. С. С. Аверинцева и С. Г. Бочарова. – 2-е изд. – М.: Искусство, 1986. – С. 9 – 191.
2. Белая, А. І. Беларуская проза першай трэці ХХ ст. : станаўленне сістэмы персанажаў, тыпы і эвалюцыя мастацкіх характараў : манаграфія / А. І. Белая ; М-ва адукацыі Рэсп. Беларусь, Баранавіцкі дзярж. ун-т. – Баранавічы : БарДУ, 2018. – 352 с.
3. Белинский, В. Г. О русской повести и повестях г. Гоголя ("Арабески" и "Миргород") / В. Г. Белинский [Электронный ресурс]. – Режим доступа: http://az.lib.ru/b/belinskij_w_g/text_0320.shtml. – Дата доступа: 19.12.2021.
4. Гинзбург, Л. Я. О литературном герое / Л. Я. Гинзбург. – М.: Сов. писатель, 1979. – 222 с.
5. Гоўзіч, І. М. Методыка выкладання беларускай літаратуры: вучэб. дапам. для студэнтаў філалаг. спецыяльнасцей ВНУ / І. М. Гоўзіч, А. І. Лугоўскі, С. А. Сычова. – Мінск: БДПУ, 2012. – 229 с.
6. Исакова, И. Н. Литературный персонаж как система номинаций : Монография / И. Н. Исакова. – М. : МАКС Пресс, 2011. – 520 с.
7. Корань (Сінькова), Л. Д. Беларуская проза ХХ стагоддзя: дынаміка жанравых структур / Л. Д. Корань (Сінькова). – Мінск : ВПП "Новік", 1996. – 220 с.
8. Лазарук, М. А., Ленсу, А. Я. // Слоўнік літаратуразнаўчых тэрмінаў: Дапаможнік для настаўнікаў. – Мінск : Нар. асвета,1983. – 191 с.
9. Ляшук В. Я. Методыка выкладання беларускай літаратуры: вучэб. дапам. / Л. В. Асташонак, Г. С. Гарадко, Г. М. Ішчанка [і інш.]; пад рэд. В. Я. Ляшук. – МІНСК, 2002. – 416 с.
10. Ляшук, В. Я. Методыка выкладання беларускай літаратуры: вучэбны дапаможнік для філал. фак. пед. ін-таў / Л. В. Асташонак, Ю. І. Валынец, В. Я. Ляшук [і тнш.]; пад агульн. рэд. В. Я. Ляшук, А. У. Рагулі. – Мінск : Выш. шк., 1986. – 366 с.
11. Ребель, Г. М. Герои и жанровые формы романов Тургенева и Достоевского (Типологические явления русской литературы XIX века): Автореф. … дис. д-ра филол. наук: 10.01.01 – русская литература / Г. М. Ребель. – Ижевск, 2007. – 47 с.
12. Руцкая, А. В. Методыка выкладання беларускай літаратуры: вучэб дапам. / А.В. Руцкая, М. В. Грынько. – Мінск: Изд-во Гревцова, 2010. – 184 с.
13. Хализев, В. Теория литературы / В. Хализев [Электронный ресурс]. – Режим доступа: http://www.alleng.ru/d/lit/lit359.htm. – Дата доступа: 19.12.2021
14. Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: у 5 т. – Мінск : БелСЭ, 1986. – Т. 4. Накцюрн – Скальскі / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. – 703 с.
