Моўна-стылістычныя асаблівасці беларускіх народных казак

1)    Аналіз лексіка – фразеалагічных сродкаў:  
-    аснову лексікі беларускіх народных казак складаюць стылістычна нейтральныя словы;
-    прафесіяналізмы і жарганізмы ў беларускіх народных казках выкарыстоўваюцца для тыпізацыі персанажаў, характарыстыкі сацыяльных груп і катэгорый людзей;
-    гістарызмы і архаізмы  ўказваюць на старыя мер вагі, даўжыню, назвы асоб паводле іх заняткаў, грашовыя адзінкі, назвы адзення;
-    дыялектная мова з’яўляецца своеасаблівай візітнай карткай той ці іншай мясцовасці, якая дазваляе вызначыць паходжанне народнай казкі, зразумець асаблівасць мясцовай гутаркі;
-    унутрыказачная сінанімія звязана з семантыкай вобразаў рэчаў, іх функцыямі, дапамагае выразна перадаць думку, выказаць разнастайныя ацэнкі;
-    выкарыстанне размоўнай лексікі ў беларускіх народных казках абумоўліваецца яе экспрэсіўнай афарбоўкай, разнастайнасцю і жывасцю;
-    амонімы і антонімы ў беларускіх народных казках - сродкі вобразнасці, экспрэсіўнасці, якія ўжываюцца  з мэтай стварэння кантрасту;
-    фразеалагізмы і ўстойлівыя выразы ў беларускіх народных казках сведчаць пра высокую маўленчую культуру, глыбокія жыццёвыя пазнанні, мудрасць народа.
2) Аналіз моўна-выяўленчых сродкаў:
-  шырока ўжываюцца моўна-выяўленчыя сродкі прадстаўленыя тропамі, заснаванымі на падабенстве прадметаў і з’яў; на кантрасце, сумежнасці і тоеснасці прадметаў; на мнагазначнасці слова. Гэтыя тропы надаюць народным казкам і асобным іх вобразам уласцівы традыцыйнай народнай творчасці спецыфічны каларыт;
-  характар ужывання таго ці іншага тропа, яго сэнсавая і ідэйная нагрузка і эмацыянальная афарбоўка залежыць ад віду казак і ад характару вобразаў, асобныя рысы якіх падкрэсліваюцца гэтымі мастацкімі сродкамі.

3) Аналіз марфалагічных асаблівасцей:
- высокая частотнасць назоўнікаў у форме назоўнага склону, рэдкае ўжыванне формаў роднага склону са значэннем параўнання і якаснай характарыстыкі;
- перавага формаў з прыналежнымі прыметнікамі;
- шырокае выкарыстанне займеннікаў, якія замяняюць назоўнікі і прыметнікі;
- перавага дзеясловаў над назоўнікамі. Амаль не выкарыстоўваюцца дзеепрыметнікі і дзеепрыслоўі;
- ужыванне формы дзеясловаў, што абазначаюць аднакратнасць дзеяння;
- службовыя часціны мовы (злучнікі, часціцы, выклічнікі) перадаюць пэўныя сэнсавыя адценні.
4) Аналіз сінтаксічных асаблівасцей:
-    асноўныя сінтаксічныя асаблівасці казак – гэта шырокае ўжыванне разнастайных няпоўных сказаў; няпоўны характар сінтаксічных канструкцый; перавага простых сказаў; частае выкарыстанне пытальных і клічных сказаў; аслабленасць і пэўная самастойнасць сінтаксічных сувязяў; шырокае выкарыстанне складаназалежных і бяззлучнікавых сказаў; актыўнае выкарыстанне  дыялогу, як сродку, які яскрава перадае маўленне, думку, эмоцыі, адчуванні, унутраны стан герояў народных казак.

1.    Абабурка, М.В. Культура беларускай мовы / М.В. Абабурка. –
Мінск: Вышэйшая школа, 1994. - 122 с.    
2.Абабурка, М.В. Станаўленне і развіццё мовы беларускай мастацкай літаратуры: манаграфія / М.В.Абабурка. - Магілёў: Выд-ва МДУ, 2000. – 202 с.
3.Бараноўская, М.К. Функцыянальныя асаблівасці катэгорыі стылю / М.К. Бараноўская // Беларуская літаратура. – 1991. - Вып. 19. – С. 63–71.
4.Басава, Г.І. Святло слова: дапам. па лінгвакультуралогіі для студэнтаў філал. спецыяльнасцей / Г.І. Басава, В.І. Іўчанкаў, Л.Д. Сінькова. – Мінск: Адукацыя і выхаванне, 2002. - 141 с.
5.Гілевіч Н. Напачатку было слова: фрагменты лекцый па культуры мовы і стылістыцы: з назіраўнняў над тэкстамі і вуснай гаворкай: развагі філолага / Уклад. і рэд. Н.С.Гілевіч. – Мінск: Про Хрісто, 2008. – 84 с.
6.Гілевіч Н.І. Стылістыка і культура маўлення: Метад. рэкамендацыі і тэксты для студ. філ. фак. / Н.І. Гілевіч, В.М. Ляшук. – Мінск: Белдзяржуніверсітэт, 1998. – 50 с.
7.Головин, Б. Н. Основы культуры речи: учеб. пособие / Б.Н.
Головин. - М.: Высш. школа, 1980. - 335 с.
8.Гуліцкая, В.А. Культура мовы: вучэбны дапаможнік / В.А.Гуліцкая, А.М.Пісарэнка. - Мінск: Беларускі дзяржаўны універсітэт культуры і мастацтваў, 2006. – 106 с.
9. Дзянісаў, У.С. Эпітэт у сучаснай беларускай прозе: матывацыя і стылістычныя функцыі: Матэрыялы да спецкурса / У.С.Дзянісаў. - Магілёў: МДУ, 2003. - 63 с.
10. Дзянісаў, У.С. Эпітэт у мове сучаснай беларускай мастацкай прозы: Марфалагічнае выражэнне і лінгвапрагматычная характарыстыка: Матэрыялы да спецкурса / У.С.Дзянісаў. - Магілёў: МДУ, 2003. - 41 с.
11.Жук, І.В. Празаічны тэкст: дынаміка рытмавага існавання: Манаграфія / І.В.Жук. - Гродна: ГрДУ, 2003. - 234 с.
12. Каўрус, А.А. Стылістыка беларускай мовы / А.А. Каўрус. – 3-е выд.,
дапрац. і дап. – Мінск: Нар. асвета, 1993. - 320 с.
13.Кузьміч, В.А. Практычная і функцыянальная стылістыка беларускай мовы: вучэбны дапаможнік для студэнтаў устаноў, якія забяспечваюць атрыманне вышэйшай адукацыі па спецыяльнасці "Выдавецкая справа" / В. А. Кузьміч, В. В. Шахаб. - Мінск: БДТУ, 2008. - 238 c.
14.Лепешаў, І.Я. Асновы культуры мовы і стылістыкі: практыкум:
вучэб. дапам. для філал. фак. універсітэтаў / І. Я. Лепешаў. - Мінск: Універсітэцкае, 1989. - 205 с.
15.Лепешаў, І.Я. Культура маўлення: дапаможнік па курсу "Стылістыка
і культура мовы" для студэнтаў спецыяльнасці 1-21 05 01 ― Беларуская філалогія / І. Я. Лепешаў. - Гродна: ГрДУ, 2007. - 203 с.
    16. Лепешаў, І.Я. Лінгвістычны аналіз літаратурнага твора: вучэб.
дапам. для студэнтаў філал. спецыяльнасцяў ВНУ: у 2 ч. / І.Я.Лепешаў. - Гродна: ГрДУ, 2000. – Ч. 1. 100 с., Ч. 2 - 122 с.
    17.Лепешаў, І.Я. Лінгвістычны аналіз тэксту: вучэб. дапам. для
студэнтаў вышэйшых навучальных устаноў па філал. спецыяльнасцях / І. Я. Лепешаў. - Мінск: Вышэйшая школа, 2009. - 287 с.
     18.Лепешаў, І.Я. Праблемы фразеалагічнай стылістыкі і фразеалагічнай нормы / І. Я. Лепешаў. - Мінск: Навука і тэхніка, 1984. – 262 с.
19.Лепешаў, І.Я. Сучасная беларуская літаратурная мова: спрэчныя пытанні: Дапам. для студэнтаў філал. спецыяльнасцей ВНУ / І.Я.Лепешаў. - Гродна: ГрДУ, 2002. - 207 с.
20.Любецкая, К.П. Да пытання аб функцыянальных стылях сучаснай беларускай літаратурнай мовы / К.П. Любецкая // Працы кафедры сучаснай беларускай мовы. Вып. 6 / пад рэд. А.Я. Міхневіча. – Мінск, 2007. – С. 166-170.
21.Любецкая, К.П. Стылістыка і культура беларускага маўлення: вучэбна-метадычны комплекс / К.П. Любецкая. – Мінск: Выд. цэнтр БДУ, 2007. – 40 с.
22.Любецкая, К.П. Стылістыка і культура беларускага маўлення: практычныя заняткі / К.П. Любецкая. – Мінск: БДУ, 2008. – 36 с.
23.Любецкая, К.П. Функцыянальная стылістыка сучаснай беларускай мовы: практыкум / К.П. Любецкая. – Мінск: БДУ, 2010. – 52 с.
24.Малажай, Г.М. Лінгвістычны аналіз тэксту: заданні, тэксты, парады:
вучэб. дапам. для філал. фак. пед. ін-таў / Г.М. Малажай. - 2-е выд., дап. - Мінск: Вышэйшая школа, 1992. – 270 с.
25.Навасельцава, І.І. Беларуская мова і культура маўлення: практыкум / І.І.Навасельцава. - Мінск: БДЭУ, 2005. - 95 с.
26.Пісарэнка, А.М. Функцыянальная стылістыка беларускай мовы: Вучэб. дапам. / А.М.Пісарэнка. - Мінск: БДУК, 2003. – 91с.
27.Семянькова, Г.К. Функцыянальная стылістыка беларускай мовы: вучэбны дапаможнік / Г.К.Семянькова. - Віцебск: Выдавецтва ВДУ, 2005. - 42 с.
28. Старасценка, Т.Я. Стылістыка беларускай мовы: вучэб.-метад.
дапам. / Т. Я. Старасценка, В. В. Урбан, Ф. С. Шумчык. - Мінск: БДПУ, 2010. - 219 с.
29.Старасценка, Т.Я. Стылістыка тэксту: дапаможнік / Т. Я. Старасценка. - Мінск: БДПУ, 2007. – 58 c.
30.Сцяцко, П.У. Культура мовы / П.У. Сцяцко. - Мінск: Тэхналогія,
2002. – 444 с.
31.Тамашэвіч, Т.І. Асновы культуры мовы: Тэксты лекцый: у 2 ч. / Т.І.Тамашэвіч. – Гродна: Гродз.дзярж.ун-т, 1985. - Ч.1 – 69 с.; Ч.2 – 69 с.
32.Тамашэвіч, Т.І. Культура і тэхніка маўлення: Дапам. па аднайм. спецкурсе для студэнтаў спецыяльнасці Г 02 03. 00 - Славян. мовы і літ. / Т.І.Тамашэвіч. - Гродна: ГрДУ, 2003. - 137 с.
33.Трыпуціна, Т.М. Мова мастацкага твора: Вучэб.-метад. дапам. / Т.М.Трыпуціна. - Мінск: БДПУ, 2004. - 171 с.
34. Цікоцкі, М.Я. Стылістыка беларускай мовы: вучэб. дапам. для фак. журналістыкі / М.Я.Цікоцкі. - Мінск: Універсітэцкае, 1995. – 294 с.
35. Цікоцкі, М.Я. Стылістыка тэксту: вучэб. дапам. для студэнтаў выш. навуч. устаноў філал. профілю / М.Я. Цікоцкі. – Мінск: Бел. навука, 2002. – 223 с.
36.Юрэвіч, А.К. Стылістыка беларускай мовы: вучэб. дапам. /А.К. Юрэвіч. - Мінск: Вышэйшая школа, 1992. - 288 с.
37.Шакун, Л.М. Да характарыстыкі функцыянальных стыляў беларускай літаратурнай мовы / Л.М.Шакун // Культура мовы журналіста. Вып. 1. / Пад рэд. М.Я. Цікоцкага. - Мінск, 1982. - С. 5-13.
38.Шкраба, І.Р. Варыянтнасць у сучаснай беларускай мове: Структурна-граматычны і функцыянальна-дынамічны аспекты / І.Р.Шкраба. - Мінск: Асар, 2004. - 239 с.
39.Шкраба, Р.В. Літаратура і мова: кніга пра майстэрства / Р. Шкраба. - Мінск: Беларусь, 1969. - 315 с.
40.Шкраба, Р.В. Моваю вобразаў: Выбранае / Р.Шкраба. - Мінск: Мастац. літ., 1989. - 320 с.
41.Шумчык, Ф.С. Функцыянальная стылістыка беларускай мовы: вучэб.-метад. дапам. / Ф.С.Шумчык. - Мінск.: БДПУ, 2004. - 35 с.
42.Яўдошына, Л.І. Слова ў мастацкім кантэксце / Л.І.Яўдошына. - Брэст: БрДУ, 2003. - 124 с.
43.Чарадзейныя казкі, ч.1. Рэд. В.К. Бандарчык. – Мн.: “Навука і тэхніка, 1973. – 648 с. (АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. Беларуская народная творчасць).
44.Чарадзейныя казкі, ч.2. Рэд. В.К. Бандарчык. – Мн.: “Навука і тэхніка”, 1978. – 696 с. (АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. Беларуская народная творчасць).